Κος Κανένας Εναντίον Πούτιν
★★½☆☆☆ (Mr. Nobody Against Putin, Ρωσία, 2025, 90’)
Σκηνοθεσία: Ντέιβιντ Μπόρενσταϊν & Πάβελ Ταλαγκίν
Η εικόνα στο ντοκιμαντέρ των Ντέιβιντ Μπόρενσταϊν και Πάβελ Ταλαγκίν (Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ 2026) πολλές φορές μιλά από μόνη της. Η καταγραφή μιας περιοχής, που μετατοπίζεται σταδιακά από μια συνθήκη ελευθερίας σε μια πιο σκοτεινή, στρατιωτικοποιημένη πραγματικότητα, - με τα δημοτικά σχολεία σε όλη τη χώρα να μετατρέπονται σε χώρους ιδεολογικής στράτευσης, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία -, αποτυπώνεται τόσο έξυπνα μέσα από την βιντεοκάμερα του Πάβελ Ταλαγκίν, που η δουλειά του είναι να κινηματογραφεί τις σχολικές δραστηριότητες σε ένα σχολείο στη μολυσμένη, βιομηχανική πόλη του Καραμπάς.
Που αλλού θα μπορούσε να φανεί καλύτερα η μετατόπιση από την ελευθερία στον απολυταρχισμό, αν όχι σε ένα σχολείο; Σε ένα εκκολαπτήριο νέων ανθρώπων, των οποίων το μυαλό δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί πλήρως ώστε να μπορούν να συνειδητοποιήσουν σε βάθος όσα ακούν και διδάσκονται. Ο τέλειος χώρος για την τέλεια χειραγώγηση. Είναι σοκαριστικό να γίνεσαι μάρτυρας αυτής της αλλαγής. Παιχνίδια στρατιωτικής προσομοίωσης με όπλα, σχολικές επισκέψεις από την Ομάδα Βάγκνερ και εθνικιστικές εκδηλώσεις, όπου ο πόλεμος εξυμνείται και το σύστημα επιχειρεί να μετατρέψει τα παιδιά σε άβουλα στρατιωτάκια, έτοιμα, όταν ενηλικιωθούν, να σταλούν στη μάχη. Περήφανα που θα χάσουν τη ζωή τους για την πατρίδα, μια πατρίδα που στα μάτια τους, δεν κάνει ποτέ λάθος.
Μέσα σε αυτό το σκοτάδι όμως διακρίνονται και μικρές ηλιαχτίδες φωτός. Ο Πάβελ δεν επιδιώκει να κατηγορήσει τους συμπολίτες του. Αντιλαμβάνεται τους φόβους τους, αλλά και την αδυναμία τους να πάνε κόντρα σε ένα καθεστώς που δεν θα διστάσει να σε φυλακίσει αν εκφράσεις δημόσια αντίθετη άποψη για τον πόλεμο. Μέσα από το ντοκιμαντέρ του καταφέρνει ταυτόχρονα να αναδείξει μια βαθιά ανθρωπιά, επιστρατεύοντας συχνά το χιούμορ και φωτίζοντας μια άλλη όψη των Ρώσων πολιτών, που δεν θεωρούν πάντα τον πόλεμο κάτι θετικό ή που πιστεύουν πως όλες αυτές οι νέες δραστηριότητες, με στόχο τη στρατιωτικοποίηση των τάξεων, είναι ανούσιες, και πως το σχολείο θα έπρεπε να επικεντρώνεται περισσότερο στη μόρφωση.
Ίσως το μεγαλύτερο μειονέκτημα του ντοκιμαντέρ είναι η έλλειψη μιας πιο ουσιαστικής και ευρείας καταγραφής της σχέσης του Πάβελ με τους νυν μαθητές του. Υπάρχει μια αίσθηση έλλειψη εμπιστοσύνης και ψυχρότητας μεταξύ τους. Έτσι, ενώ οι μαθητές αποτελούν βασικό κομμάτι της αφήγησης, συχνά μοιάζουν να απουσιάζουν από το προσκήνιο ή να παρουσιάζονται φευγαλέα σε σχέση με τους πρώην μαθητές του που πολλοί από αυτούς θα καταλήξουν στο μέτωπο, χάνοντας ακόμα και τις ζωές τους.
Στο ντοκιμαντέρ συμβαίνουν και αποκαλύπτονται πολλά. Ο θεατής νιώθει συχνά άγχος και φόβο, όχι μόνο για όσα ξετυλίγονται μπροστά του, αλλά και από τη συνειδητοποίηση πως μια τέτοια κοινωνική αλλαγή μπορεί εύκολα και γρήγορα να συμβεί και στη δική του χώρα ανά πάσα στιγμή.
*Η κριτική δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην έντυπη έκδοση της Εφημερίδας των Συντακτών (30-04-2026)
