Η Τούρτα του Προέδρου
★★★★☆ (The President's Cake, Ιράκ, Κατάρ, Η.Π.Α., 2025, 105’)
Σκηνοθεσία: Χασάν Χάντι
Ηθοποιοί: Μπανίν Αχμαντ Ναΐφ, Ουαχίντ Θάμπετ Χρεϊμπάτ, Σατζάντ Μοχάμαντ Κάσεμ
Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Χασάν Χάντι, που απέσπασε τη Χρυσή Κάμερα Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη στις Κάνες, αποτελεί ένα εντυπωσιακό σκηνοθετικό ντεμπούτο. Με μια οξυδερκή ματιά δημιουργεί μια γλυκόπικρη ιστορία που ισορροπεί ανάμεσα στο χιούμορ και το δράμα, αντιμετωπίζοντας τους χαρακτήρες του με ευαισθησία, σκιαγραφώντας μέσα από την απλή ιστορία του το ανθρώπινο πορτρέτο μιας κοινωνίας που καθημερινά προσπαθεί να επιβιώσει.
Δεκαετία του 1990. Στο Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν και των σκληρών διεθνών κυρώσεων η εννιάχρονη Λάμια επιλέγεται από το σχολείο της να φτιάξει την υποχρεωτική τούρτα γενεθλίων για τον πρόεδρο. Μια επικίνδυνη αποστολή η αποτυχία στην οποία μπορεί να σημαίνει φυλάκιση ή σωματική τιμωρία. Πώς όμως θα τα καταφέρει όταν δεν έχει ούτε τα βασικά για να ζήσει;
Για τον Χάντι το πολιτικό κρύβεται μέσα στην καθημερινή ζωή και η ταινία του είναι γεμάτη συμβολισμούς που απαιτούν προσήλωση στην ιστορία του για να τους αντιληφθείς. Από την πρώτη κιόλας σκηνή -ένα δειλινό όπου ο ήλιος χαρίζει πανέμορφες αποχρώσεις στο τοπίο (εντυπωσιακή η φωτογραφία του Τούντορ Βλαντιμίρ Παντούρου)-, στην οποία η Λάμια και η γιαγιά της Μπίμπι «σχίζουν» με τη βάρκα τους τα νερά των ελών της Μεσοποταμίας ανάμεσα σε διάσπαρτους οικισμούς που τα αναμμένα φαναράκια τους λαμπυρίζουν στο σκοτάδι, ο Χάντι δίνει αμέσως το στίγμα. Θα αφηγηθεί την ιστορία του με έναν νεορεαλιστικό τόνο, με ηρεμία και στοχασμό πάνω στη χώρα του, όχι μόνο ως τόπο δεινών, αλλά και ως έναν τόπο με Ιστορία και πολιτισμό.
Οσο η ταινία κυλάει ο θεατής απορροφάται από την οδύσσεια της Λάμια και του φίλου της Σαΐντ (αλλά και τις υπέροχες ερμηνείες των Μπανίν Αχμάντ Ναΐφ και Ουαχίντ Θάμπετ Χρεϊμπάτ), που προσπαθούν απεγνωσμένα να βρουν τα υλικά για την τούρτα. Οχι γιατί πιστεύουν στη δημιουργία της, όχι γιατί θέλουν να ευχαριστήσουν τον δικτάτορα, αλλά γιατί φοβούνται την τιμωρία: βλέπουμε αυτά τα παιδιά να μεγαλώνουν σε ένα καθεστώς που τα εργαλειοποιεί και προσδοκά να τα μετατρέψει σε μελλοντικούς πολεμιστές.
Καθώς παρασύρεσαι στο ταξίδι αναζήτησης και αυτογνωσίας τους για λίγο ξεχνάς τι συμβαίνει γύρω τους. Το βλέμμα σου φιλτράρεται μέσα από το δικό τους, καθώς αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες σαν μια πρόκληση, ένα περίεργο παιχνίδι. Μέσα από το βλέμμα τους ο Χάντι αποκαλύπτει το πολιτικό: διαφθορά, καταπίεση, βομβαρδισμοί από τις ΗΠΑ και μνήμες περασμένων εποχών ή μια προσδοκία για το τι θα μπορούσε να είναι το Ιράκ. Ολα ενσωματώνονται στην αφήγηση δημιουργώντας μια πολιτική περιπέτεια που όταν τελικά φτάνει στο τέλος της σε «ξυπνάει» με εκκωφαντικό τρόπο.
*Η κριτική δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην έντυπη έκδοση της Εφημερίδας των Συντακτών (05-03-2026)
