Φραντς Κάφκα

★★★☆☆ (Franz, Τσεχία, Πολωνία, Γερμανία, Γαλλία, Τουρκία, 2025, 127’)

• Σκηνοθεσία: Ανιέσκα Χόλαντ

• Ηθοποιοί:  Κάρελ Ντομπρί, Πέτερ Κουρτ, Άαρον Φρις

Η Πολωνή Αγκνιέσκα Χόλαντ («Europa Europa» (1990), Χρυσή Σφαίρα & υποψηφιότητα για Όσκαρ Διασκευασμένου Σεναρίου, και «In Darkness» (2011), υποψήφιο για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας) σκηνοθετεί μια τολμηρή βιογραφία του εμβληματικού λογοτέχνη Φραντς Κάφκα, επιδιώκοντας να αποφύγει μια στερεοτυπική απεικόνισή του και μέσα από μια κατακερματισμένη αφήγηση που συχνά χρησιμοποιεί πειραματισμούς - όπως το σπάσιμο του τέταρτου τοίχου αλλά και η εναλλαγή της ιστορίας από το παρελθόν στο σήμερα, ώστε να καταδείξει την εμπορευματοποίηση του Κάφκα, που μετατρέπεται σε προϊόν μέσα σε ένα καπιταλιστικό σύστημα - προσπαθεί να φέρει στο προσκήνιο το οξυδερκές βλέμμα του και την αδιαμφισβήτητη ευφυΐα του.

Η ταινία καταγράφει την παιδική ηλικία, τα χρόνια της δημιουργίας μέχρι και τον θάνατό του, τοποθετώντας σε πρώτο πλάνο την πολύπλοκη σχέση με τον πατέρα του, χωρίς να αποφεύγει μια εν μέρει στερεοτυπική απεικόνισή της, ενώ προσθέτει στο κάδρο την αδελφή του Οτίλι, τον Μαξ Μπροντ και τη σχέση του με τη Φελίτσε Μπάουερ, ανοίγοντας μέσα από αυτές τις προσωπικότητες μικρότερες ιστορίες που αναδεικνύουν το πολιτικό στοιχείο και την εποχή του Κάφκα, αλλά και τη μετέπειτα περίοδο, καθώς ο ναζισμός αναδύεται και εδραιώνεται, στρέφοντας το βλέμμα προς εκείνη την εποχή, την οποία ο Κάφκα, με διαύγεια, φαίνεται να είχε προαισθανθεί.

Η Χόλαντ είναι γεμάτη ιδέες και δημιουργεί ένα σχεδόν φιλοσοφικό παιχνίδι, ένα παζλ αναστοχασμού που επιδιώκει να λύσει το αίνιγμα του Κάφκα. Χρησιμοποιεί μετα-αφηγηματικά στοιχεία προσπαθώντας να αναλύσει και να εξερευνήσει το έργο του Κάφκα μέσα από μια πειραματική κινηματογραφική φόρμα, που όμως δεν καταφέρνει πλήρως να αποκοπεί από μια προσπάθεια γραμμικής αφήγησης. Έτσι, η Χόλαντ δείχνει να ταλαντεύεται ανάμεσα στην πλήρη πειραματική διάθεση και στις συμβάσεις μιας τυπικής βιογραφίας.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην έντυπη έκδοση της Εφημερίδας των Συντακτών (19-03-2026)