Επιστροφή στην Πατρίδα

Jan 22

**★★★½☆☆ (Ελλάδα, 2025, 127’)**
**Σκηνοθεσία: Χρύσα Τζελέπη & Άκης Κερσανίδης**

Το νέο ντοκιμαντέρ της Χρύσας Τζελέπη και του Ακη Κερσανίδη («Επιστροφή στη γη», 2021, «Το χρονικό μιας καταστροφής», 2013) έκανε πρεμιέρα στο 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και απέσπασε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας από την Πανελλήνια Ενωση Κριτικών Κινηματογράφου, καθώς και το Βραβείο Κοινού στο 13ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, και αφηγείται την ιστορία του Τίτους Μίλεχ, Γερμανού ψυχιάτρου, που ύστερα από χρόνια άρνησης της καταγωγής του λόγω της ναζιστικής κληρονομιάς, επιστρέφει στη Γερμανία σε ένα ταξίδι μνήμης και ιστορικής αναμέτρησης. Επισκεπτόμενος τόπους και ανθρώπους, αναζητά την αλήθεια του παρελθόντος. Περισσότερο από βιογραφία, το ντοκιμαντέρ είναι μια υπαρξιακή διαδρομή προς την αυτογνωσία και τη συμφιλίωση.

Μέσα από το ντοκιμαντέρ παρατήρησης και μια σφιχτοδεμένη αφήγηση, οι δύο δημιουργοί εστιάζουν τον κινηματογραφικό τους φακό στον πρωταγωνιστή τους, δίνοντάς του τον απαραίτητο χώρο για να ξεδιπλώσει τις σκέψεις του. Το ντοκιμαντέρ λειτουργεί έτσι ως ένα είδος κινηματογραφικής ψυχανάλυσης που προσπαθεί να ανοίξει έναν ουσιαστικό διάλογο με τον θεατή πάνω στο διαγενεακό τραύμα, την ενοχή, και να εμβαθύνει στα μύχια της ψυχής ενός ανθρώπου που ζει υπό το βάρος μιας σκοτεινής κληρονομιάς.

Ο Μίλεχ αναζητά σε όλη του τη ζωή μια διέξοδο. Η κληρονομιά των γονιών του, ένθερμων υποστηρικτών των ναζί, τον βαραίνει καθημερινά και τον καθορίζει σε κάθε του βήμα, σε κάθε πράξη του. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια εξομολογείται τις πιο βαθιές του σκέψεις γύρω από το παιδικό του τραύμα αλλά και την ενοχή, προσπαθώντας μέσα από τη μνήμη να αντιταχθεί στη λήθη. Το ντοκιμαντέρ καταφέρνει να αποτυπώσει με εξαιρετικό τρόπο τη συνεχή πάλη ανάμεσα στον άνθρωπο και το τραύμα του. Η ενοχή τον ωθεί στην αναζήτηση μιας μορφής λύτρωσης μέσα από τις πράξεις του, μια λύτρωση που συχνά μοιάζει ανίκανη να γιατρέψει το βάρος που κουβαλά.

Αυτό όμως που πετυχαίνει τόσο καλά το ντοκιμαντέρ των Τζελέπη, Κερσανίδη είναι να μετατρέψει το προσωπικό τραύμα και την ενοχή σε κάτι συλλογικό. Ο Μίλεχ είναι όλη η σύγχρονη Γερμανία που κουβαλά πάνω της μία από τις σκοτεινότερες σελίδες της Ιστορίας, μια χώρα που έχει ως κληρονομιά το Ολοκαύτωμα και προσπαθεί συνεχώς να συνδιαλεχθεί με την ενοχή της, να βρει διέξοδο - ή και όχι, αν κρίνουμε από τις τελευταίες εκλογές του 2025 όπου το AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) βγήκε δεύτερο. Η ενοχή, το τραύμα λειτουργεί ως μνήμη, μια μνήμη που κρατά ζωντανή την ευθύνη, τη βαριά ευθύνη τού να μην επιτρέψει ένας λαός να συμβούν ξανά τα ίδια εγκλήματα.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην έντυπη έκδοση της Εφημερίδας των Συντακτών (22-01-2026)